Małżonkowie podejmując decyzję o rozstaniu, często też rozmawiają o podziale majątku. Wiele par decyduje się na podział majątku nawet zanim dojdzie do orzeczenia rozwodu. Temat podziału majątku dorobkowego jest zatem tak samo ważny jak sam rozwód.
Co wchodzi w skład majątku wspólnego?
Zazwyczaj małżonkowie nie podpisują po ślubie żadnych dokumentów w sprawie majątku. To oznacza, że ich majątek tworzy wspólność majątkową. Majątek wspólny powstaje z tego, co małżonkowie zarobią po ślubie, co kupią w tym czasie. W skład majątku wspólnego wchodzą też dochody z ich majątków osobistych, czyli np. wynajmu mieszkania sprzed ślubu, składki ZUS i OFE. Udziały w spółce cywilnej to też składnik majątku wspólnego.
Oprócz tego nadal istnieje majątek osobisty każdego z małżonków.
Darowizna dla jednego z małżonków wchodzi w skład majątku osobistego tego małżonka. Majątek osobisty tworzą także rzeczy sprzed małżeństwa, otrzymane spadki i zapisy, przedmioty osobiste, nagrody w pracy, odszkodowania za krzywdę czy dochody z praw autorskich. Także rzeczy zakupione za środki ze sprzedaży czegoś z majątku osobistego jednego z małżonków. Wtedy należą do majątku osobistego, pomimo że zostały zakupione w trakcie trwania małżeństwa.
Sposoby podziału majątku wspólnego
Dokonanie podziału majątku wspólnego jest możliwe wówczas, gdy pomiędzy małżonkami ustanie wspólność majątkowa. Rozdzielność majątkowa powstaje w skutek orzeczenia rozwodu lub separacji, na skutek umowy notarialnej stron lub w wyniku wyroku sądu-z ważnych przyczyn.
Ustrój rozdzielności majątkowej można ustanowić już przed ślubem, podpisując tzw. „intercyzę”. Wtedy majątek wspólny w ogóle nie powstanie. Albo w każdym momencie małżeństwa. Można też później wrócić do wspólności. Ten ustrój wynika z umowy między małżonkami. Wspólność majątkową można też czasem rozszerzyć.
Rozwód a podział majątku
Kiedy ustanie wspólność majątkowa każde z małżonków może żądać podziału majątku wspólnego w dowolnym momencie. Może to być podział w trakcie małżeństwa, jeszcze przed rozwodem jak i dopiero po rozwodzie. Nawet wiele lat po nim. Wyjątkowo sąd może dokonać podziału majątku przy rozwodzie, w tym samym wyroku. Ale zazwyczaj jest to osobna sprawa.
Wina w rozwodzie a podział majątku
Orzeczenie rozwodu za porozumieniem stron czy rozwód z orzekaniem o winie, co do zasady, nie ma wpływu na podział majątku. Sąd dzieli majątek według zasad, które opisuje kodeks rodzinny i opiekuńczy. Ale czasem sposób podziału zależy od okoliczności sprawy, zwłaszcza w toku negocjacji.
Jak to wygląda technicznie?
Podziału rzeczy ruchomych można dokonać pisemnie. Papiery wartościowe czy nieruchomości wymagają specjalnej formy. Bez niej umowa będzie nieważna. Ta forma to albo orzeczenie sądu albo umowa u notariusza. Warto w tej formie też dzielić pieniądze, zwłaszcza, jeśli ustalamy zobowiązanie do spłaty. Żeby podzielić majątek, trzeba udać się do notariusza albo złożyć wniosek do sądu o podział majątku wspólnego. Warto skorzystać z porady prawnika. Adwokat doradzi, z jakiej drogi skorzystać, kiedy lepiej dokonać podziału, co wchodzi w skład majątku, ustali strategię działania.
Czy podział musi być równy?
Zakłada się, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe. Ale możliwe jest też ustalenie nierównych udziałów w majątku. Nierówny podział może powstać poprzez uwzględnienie stopnia, w jakim każdy z małżonków przyczynił się do powstania tego wspólnego majątku. To zazwyczaj o wiele bardziej skomplikowana i długotrwała procedura, która może trwać kilka lat.
Ale nie ma obowiązku dzielenia się po równo, jeśli małżonkowie się na to zgadzają. Podział może być nierówny, bo małżonkowie tak chcą, z różnych względów. Można zostawić wszystko żonie, lub mężowi przekazać tylko część majątku. Dokonanie takiego podziału jest możliwe zarówno przed sądem, jak i u notariusza. Taka umowa o podział majątku ma taki sam skutek, jak orzeczenie sądu. Ważne, aby była to wola obu stron. Można też podzielić nie całość a tylko część majątku, tzw. podział częściowy. Może on dotyczyć tylko niektórych przedmiotów, pozostałe nadal pozostaną wspólne.
Kiedy nie ma zgody?
Pokłócić można się o wszystko. Zarówno o części majątku, o to co należy do majątku osobistego, a co jest wspólne. O wartość składników, o to co komu ma przypaść. I jakie spłaty mają zostać ustalone. Jeśli nie ma zgody, podziału majątku musi dokonać sąd. Przed sądem w toku sprawy można też zawrzeć ugodę. Spór o majątek można też rozstrzygnąć przed mediatorem, jednak zawarcie takiej ugody musi być zatwierdzone przez sąd.
Sądowy podział majątku jest zazwyczaj długotrwały, zwłaszcza jeśli jest spór. Postępowania o podział majątku wspólnego trwają od kilku miesięcy do kilku lat. Za to opłaty za taki podział są niższe. W razie wspólnego planu podziału opłata sądowa to koszt 300 zł, w razie sporu 1000 zł. Do tego mogą dojść dodatkowe koszty wyceny przedmiotów majątku.
Umowny podział majątku u notariusza jest o wiele szybszy. Za to trzeba zapłacić wynagrodzenie zależne od wartości tego, co dzielimy.
Jak wygląda wniosek o podział majątku?
We wniosku należy wymienić, co wchodzi w skład majątku wspólnego i ile poszczególne przedmioty są warte. A potem co komu ma zostać przyznane i jakie spłaty na rzecz drugiego małżonka się z tym wiążą. Wniosek o podział majątku wnosi się do sądu właściwego ze względu na położenie majątku. Poszczególne przedmioty mogą zostać przyznane jednemu z małżonków za spłatą połowy wartości, albo sąd podzieli je tak, aby te wartości wyrównać. Ostatecznie może też zasądzić sprzedaż rzeczy i podział środków uzyskanych ze sprzedaży.
Brzmi skomplikowanie? Nie zostawiaj sprawy podziału twojego majątku na potem, powierz ją profesjonaliście.
